امک نغمه‌لری

بو بایرامدا مختلف ماهنی‌لار و نغمه‌لر اوخونور، یوردوموزون هر بیر یئرینده، بیر- بیرینه اوخشار و بعضاًده بیر آز فرقلی مراسیملر کئچیریلیر و ماهنی‌لار اوخونور. بو قیسا یازیدا قصد‌یمیز بودور، گوزل و قیزیل تورپاق آذربایجانیمیزدا خصوصیله اردبیل و نمین ماحالی و اونون هندورینده یئر سالان گوزل کندلرده بایرام و عمومیتله یاز فصلی ایله علاقه‌دار اوخونان ماهنی‌لاردان و نغمه‌لردن سؤز آچاق.

باهار بایرامی گلمه‌سییله طبیعت تزه‌دن جانلانیر ائله بونا گؤره هم حئیوان بئجرن هم‌ده اکینچی‌لیک ائدنلرین نظریندن چوخ اهمیته مالیک‌دیر. قدیم زامان جوتچولوک اؤزونه بؤیوک و اهمیتلی بیر پئشه ساییلیردی چونکو هر آدام بو ایشی گؤره بیلمزدی. جوتچولر اؤکوزلری ایکی – ایکی جوته یعنی بویوندروغا قوشارمیشلار و سحر تئزدن دوروب چای – چوره‌گی یئییب یولا دوشرمیشلر و یئری آلت اوست ائدرکن خوش سسله گوزل – شیرین و احساسلی نغمه‌لر اوخویارمیشلار کی بو نغمه‌لره امک نغمه‌لری ده دئمیشلر. گویا اوخویا - اوخویا جوت سورنده یورولماق بیلمزمیشلر.

حَقه باغلا آرزینی

چئویر یئرین اوزونی

آللاهی یاد ائیله سون

تانری وئره‌ر روزینی

 

یئملیک‌چیلر، توریک‌چیلر و تره‌چی‌لرده بایرام گونلرینده و بئله دئیه‌ک یازین اوللرینده چؤله گئدیب بئله گؤیَرنتیلردن درَرمیشلر و قونوم قونشولارا و اونا، بونا پایلارمیشلار و بو ایشله باهارین گلمه‌سینی موشتولوق وئرر‌میشلر. البته یئملیک‌چیلردن سسی یاخشی اولانی دا گاهدان الینی قولاغینا قویوب کؤوشنده اوخویارمیش:

عزیزیم سنه داغلار

ائل چیخار سنه داغلار

توتاردیم یار الیندن

چیخایدیم سنه داغلار 

 

چوبانلار – ناخیرچیلار و بوزووچولاردا بئله گونلرده ایشلرینی باشلارمیشلار و هرگون آلاتوراندان کندین قویون، قوزو، گامیش، اینک و قاراماللارینی هوولاییب داغ، داشا اوتلاناجاقلارا آپارارمیشلار. چوبانلار مال قویونو اوتارا - اوتارا گؤزل هاوالار اوخویوب توتک چالارمیشلار. بعضی چوبانلار سه‌گاهی توتک‌له ائله اوخویاردیلار کی آدام دوغوردان واله اولاردی. بونودا دئییم کی قویون- قوزولارین زنگوله‌سی و تمامیله ناخیرین سَسی- صداسی ائله اؤزو بیر موسیقی‌دیر هر اهل حال اوچون:

 

گؤزللر شیرانگاهی سان

گؤروم سنی وار اول یایلاق

آچیلسین گولو نرگیزین

یئنه مرغزار اول یایلاق

 

من سنی گورندن بری

سینه م اولدو غم دفتری

اؤلدور عاشیق العسگری

اؤزون گناهکار اول یایلاق

 

باهارین ایلک گونلری قیش اوستوندن کئچدیگینه گؤره هاوالار بولودلو، مئهلی و دومانلی کئچیر و چونکو گونش انسانلاری و یئری ایستی‌لندیریر و او،کیمسه دئمیشکن طبیعته جان وئریر، اونا گؤره گونش بولود دالیندا قالان واخت اوشاقلار دسته- دسته اولوب کوچه‌لرین تینیده بو نغمه‌نی اوخویاردیلار:

 

گون گئتدی سو ایچمگه

مخمل دونون بیچمگه

ایندی گلر

آی

ایندی گلر

 

بونودئمکله همن گونش ده گویا بولود دالیندان چیخارمیش!

اوجاق‌وئردی قاغام دئییر: قدیم بایرام گونلری و یازین اول چاغلاریندا گؤره‌ردین کی خالخال ماحالیندان خالخال گیلی ساتانلار یاواش- یاواش گلیرلر و کندی «های خالخال گیلی آلان» سسی بورویردی. چرچی‌لرینده خرمن‌لرده دوشمه‌سی کندلری داها گؤزه‌للندیریب رونق لندیره‌ردی. چرچی‌لر پار-پالتار، اوشاق اویونجاقلاری، ائو شئی‌لری و بئله- بئله ماللاردان سووای ناغارا، الک، کَم و غربیل (غربال)دا ساتاردیلار و بئله سسلردیلر‌:

 

ناغارا آلان

غربیل آلان

قونشو محتاجی اولان

قوجالاردا بوگونلرده قاپیدا داش و هیمه‌لرین اوستونده اوتوروب اؤزلرینی گونه وئرردیلر  بلکه قیشین سویوغو جانلاریندان چیخسین. قوجا کیشی‌لر کئچن خاطیره‌لردن دانیشیب و بیر- بیریله دردی دیل ائدردیلر و گاهدان ذوق اهلی اولان شعرده اوخویارمیش.

 

چارخین دولانماغی فلکین داغی

سینه‌م اوسته قوشا دَیدی نه دَیدی

بو قوجالیق عجب منه آد اولدو                          

جوان عومروم باشا دَیدی نه دَیدی

 


/ 9 نظر / 3 بازدید
شمالغرب

سلام ظاهرا جهل عرب را پایانی نیست!

مهدوی

ظاهرا جهل عرب را پایانی نیست

جعفر

sghm ظاهرادیدن وبلاگ شما عادتم شده.از اینکه در این مکان رسم ورسومات وطنم را به این زیبایی توضیح می دهید بینهایت سپاسگزارم. درود بر شما .

آزادلو

با سلام خدمت مدیر وبلاگ شهرستان نمین وبلاگ وزین شمارا لینک کردیم.در صورت صلاحدید شما نیز مارا با نام پایگاه خبری آزادلوی مغان لینک بفرمایید. با تشکر

محسن رجایی پناه - شیراز دان

سولماز خانم چوخ ساغ اولون کی بو قدر دیله، فرهنگ، رسیملر و اوز تورکی ادبیاتمیز ه حورمت قائل سیز . منده بیر قشقایی که شیراز حیاتم وار و بو صاحه ده ایشلیرم سیز هتبریک دئیرم و تاریدان آرزوم بودور کی هامی باجی وقارداشلاریم وتورک دیلینه دانشینالار ساغ اولار . منده چوخ شعر سیزین منطقه باره سیند واستاد شهریا حقینده دئمیشم . ان شائالله تئز خدمت ائتره جایاخ امیدو ارم باجاراگ ادای وظیفه ائیله یگ

محسن رجایی پناه - شیراز دان

سولماز خانم چوخ ساغ اولون کی بو قدر دیله، فرهنگ، رسیملر و اوز تورکی ادبیاتمیز ه حورمت قائل سیز . منده بیر قشقایی که شیراز حیاتم وار و بو صاحه ده ایشلیرم سیز هتبریک دئیرم و تاریدان آرزوم بودور کی هامی باجی وقارداشلاریم وتورک دیلینه دانشینالار ساغ اولار . منده چوخ شعر سیزین منطقه باره سیند واستاد شهریا حقینده دئمیشم . ان شائالله تئز خدمت ائتره جایاخ امیدو ارم باجاراگ ادای وظیفه ائیله یگ

یوسفی

ازاینکه به شبکه دانشجویان واستادان قشقایی وصل شدی بی نهایت ممنون وسرفرازم .سعی کنید بانوشتن اصطلاحات ناب ترکی .پلی باشی بین ترکان قشقایی وترکان آذری.چوخ ممنون.(بو یؤل گئدر تبریزه.قنات ریزه ریزه.الله بیر یؤل ور بیزه.گئدگ ائز الکه می زه)آرزوی دیرین قشقاییها..

احمد اسدی

سلام وبلاگینیزا تصادفاً قوناق اولماغیما، چوخ سئویندیم..... یاشایین.. گؤزل وبلاگینیز وار.... .... بیر یئنی یازی ایله یئنی لنمیشم.... باش چکیب دگرلی باخیشینیزی بیلدیرسه نیز، چوخ سئوینرم... یولونوزو گؤزله ییرم.... چو خ ساغ اولون... [گل][گل][گل]