تکمچی‌لر (سایاچیلار)

اردبیل، موغان و خییوو ماحاللاریندا سایاچی‌یا، تکمچی دئییرلر. تکمچی‌لر هر قاپییا چاتاندا بایرامین گلمَگینی خبر وئریب، اوخویارلار:

یاز گلدی بهار گلدی،

خوش گلدی باهار گلدی

ایلیز هفته‌ز، گونوز، آییز مبارک

 سیزین بو تزه بایرامیز مبارک

تکمچی (سایاچی) اؤز تکمین اوینادیب ائو صاحبیندن حق (پای) ایستر:

منیم تکه‌مین کندی وار 

کندی‌نین کمندی وار

هر قاپیدا اویناسا

بیر نعلبکی قندی وار

ائو صاحبیلری تکمچی‌یه اوُن، بوغدا، دویو، پئندیر، پول، یومورتا، کره، قند، چای و بو کیمی شئی‌لردن پای وئررلر. هردن ده قوزودان، چپیشدن تکمچی‌یه پای وئر‌رلر.

سایاچی (تکمچی) قاپیلاردا اوخویاندا اوشاقلار و یئنی یئتمه‌لر اونون دؤره‌سینه توپلاشارلار. اوشاقلار تکمچی‌نین یانی سوره گزرلر، قاپیلاری اونا گؤرسه‌درلر و ایتلردن قورویارلار!

تکم‌چی‌نین تکمی اساساً ایکی تیکه تاختادان دوزه‌لر، اونا آیاق، قیچ، بوینوز و قویروق قویارلار. سونرا اونا دون گئیدیررلر. معمولاً قیرمیزی پارچادان (مخمردن) اولار. کیچیک زینقیروولارآسارلار، پول تیکرلر، خلاصه چوخ بزکلی- دوزکلی اولار.

سایاچی اؤز اوخودوغو ماهنیلاریندا خئیر- برکت، شادلیق و سعادتدن دانیشیر:

سیز سایادان قورخمورسوز

یاوا یوردا قونمورسوز

صفا اولسون یورودونوز

اولاماسین قوردونوز

*

آج گئتسین آوانینیز

توخ گلسین چوبانینیز

*

بو سایا یاخشی سایا

هم چشمه‌یه هم چایا

هم اولکره هم آیا

هم یوخسولا هم بایا

*

قدیم مالدارلیق عصریندن یادیگار اولان بو سؤزلرده مال- داوار، آرتیق قویون- قوزو و کئچی‌نین بویونو اوخشاییرلار:

جانیم او خاللی قویون

ممه‌سی باللی قویون

سورو داغدان یئننده

دوتاریق یاللی قویون

*

جانیم او قمر قویون

قوزوسو امر قویون

یییه‌ن سنی سایاندا

باغلاییب کمر قویون

*

جان قوزو، جانیم قوزو

توکو قیرمیزی قوزو

بیری بگ، آغانینکی

بیری چوبانین قوزو

*

بو تکه یاریش تکه

بوینوزو بیر قاریش تکه

کئچی‌یله کوسموشدون 

چپیشله باریش تکه

تکمچیلرین سؤزونده چوبانلارین خاص یئری واردیر. اونلار اؤز سؤزلرینین بؤیوک حیصه‌سینی چوبانلارین حاقیندا دئییبلر:

گؤیده گز‌ن بولودلار، یورغانی‌دیر چوبانین

 یاستی- یاستی تپه‌لر، یاستیغی‌دیر چوبانین

یومرو- یومرو قایالار، یومروغودور چوبانین

الینده کی دَیَنک، قالخانی‌دیر چوبانین

یانینداکی بوز کؤپک، یولداشیدیر چوبانین

 آغزی قارا جاناوار، دوشمانی‌دیر چوبانین

«سایا» کلمه‌سی سایماق فعلیندن‌دیر، و حسابا سالماق، حؤرمت  ائتمکدیر. سایاچی اوخویان سؤزلره «سایا» دئییرلر.

 

تکم‌چیلر نه عاشیقدیر، نه ده درویش، بلکه بونلار اؤزلرینه مخصوص دؤره گز‌ن صنعتکاردیرلار. ایلده بیر دفعه، اودا بایرام قاباغی تاپیلارلار1.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1- بعضی منبع‌لرده بئله فرض اولوبدور کی، تکمچی‌لر (سایاچیلار) پاییزدا گلیرلر و یا بایراما قیرخ بئش گون قالاندا گلیر و... آنجاق بونلار دوز دئییل! اشاره اولدوغو کیمی تکمچیلر بایرام قاباغی گلیرلر! بوباره‌ده آرتیق معلومات الده ائتمک اوچون آشاغیداکی کتابلارا باخین:

الف)آذربایجان شفاهی خلق ادبیاتی (دوکتور جواد هیئت)

ب) ادبیات شفاهی مردم آذربایجان (ح. روشن)

ج) سایالار (دوکتور ح. صدیق)

 

/ 3 نظر / 5 بازدید
پایگاه نیارق پژوهی

سلام،چاپ و هدیه ائتدیگیز دیرلی بولتنین بوتون صحیفه لرینی دققتله اوخودوم.منطقه ده رایج اولان آغیز ادبیاتینا گوستردیگیز علاقه حقیقتا تقدیره لاییقدیر.سیزین کیمی اینسانلارین همتی اولماسا یقین کی یاخین زاماندا شفاهی ادبییاتیمیزین آرادان گئتمه سینه شاهید اولمالی ییق.مدنیت و ادبییات اوغروندا چکدیگیز ریاسیز زحمتلرین قارشیسیندا "وار اول"دان سوای بیر سوز تاپا بیلمدیم دئیه م.قلمیز کسکین،همتیز اوجا، یولوز داواملی و وار اولون.ضمنا بوندان کی بیزدن ده بولتنده یاد ائدیب و محترم اولان یازیچی لار سیراسیندا قرار وئریب سوز دونه دونه تشکور ائدیریک.حورمتله:اوجاقی

میلاد سوها اوشاغی

سلام متنون چوخ جالیبدی ولی نیه ‌پروفایلون یخدی؟ منه ده بی باش ور باغشلا کی وبیم فارسیدی اما ب گونلر بیدنه وب مخصوص بهشت کوچکه گوره اچاجیام خبر ایلرم[تایید]

mohamad

دوست عزیز سلام . وب قشنگی دارین . من یه انجمن زدم و خوشحال میشم اونجا بیاین و عضو بشین و هر چند مدت بهمون سر بزنید . اگر هم همیشه بیاین و اونجا مطلب هم بذارین که به دیدگان ما منت گذاشتین . یه کوچولو سر زدن ارزشش رو داره. منتظرتون هستم. حتما بیاین. دوستدار و اردتمند همتون - محمد [گل]